داوری حقوقی

داوری حقوقی

داوری نهاد پیشرفتۀ کدخدامنشی و ریش‌سفیدی است. داوری نوعی واسطه‌گری خوب، بی‌هزینه یا کم هزینه است که به ترویج فرهنگ مذاکره و گفتمان به‌جای دعوا و درگیری کمک می‌کند. در دورانی که مردم جامعه از ریش‌سفیدی برای حل اختلافات خود استفاده می‌نمودند، انعطاف بیشتری در حل اختلافات خود داشت و با کمی گذشت، به قضاوت افراد بی‌طرف به‌عنوان ریش‌سفید (داور) تسلیم بودند. هر یک از دو طرف دعوا اعتقاد داشتند افرادی مطمئن و منصف برای قضاوت بین آن‌ها هستند و روحیۀ ملاحظه و درک هم‌نوع داشتند و به طرف اختلاف خود و قول و قرار او اعتماد می‌کردند و از آن طرف، کسی که متعهد به کار یا عملی می‌شد با خویش‌نظارتی خود را متعهد به اجرای تعهداتش می‌دانست.
امروزه با تغییر این رویه مردم به دنبال تنبیه یکدیگر برآمده‌اند و برای نیل به این هدف از هیچ انعطاف،گذشت و ملاحظه‌ای بهره نمی‌گیرند. این فرهنگ و رواج آن آثار جبران ناپذیری بر جامعه‌ی ما گذاشته است که جبران آن شاید غیرممکن باشد. بهترین راهکار بازگشت به فرهنگ استفاده از میانجیگری و استفاده از نهاد داوری است.
برای زنده‌کردن دوبارۀ فرهنگ حل اختلافات، بهترین راهکار استفاده از داوری است. افرادی که با یکدیگر توافق کرده و قراردادی امضا می‌کنند، حق دارند در کنار همۀ توافقات مالی و قراردادی خود، توافق کنند که در صورت بروز اختلاف، شخص معینی که مورد قبول هر دو است به حل اختلاف آن‌ها بپردازد.

داوری 1

داور با شنیدن اظهارات طرفین اختلاف و اطلاع از قرارداد ما بین آن‌ها، بدون آنکه ملزم به رعایت تشریفات دست‌وپاگیر رسیدگی قضائی باشد اظهار نظر نموده و رأی صادر می‌کند. رأی صادره توسط داور، مورد قبول مراجع قضائی برای اجرا بوده و طرفین اختلاف می‌توانند به موجب آن درخواست صدور اجراییه نمایند.

داوری 2

محاسن مراجعه به داوری برای حل اختلافات را می‌توان اینگونه برشمرد:
• حل اختلافات از طریق داوری بی‌هزینه یا کم هرینه است. در حال حاضر برای حل اختلافات مالی از طریق مراجع قضائی، خواهان باید در مرحلۀ بدوی ۳٫۵ درصد و در صورت تجدیدنظرخواهی ۴٫۵ درصد هزینۀ دادرسی را پرداخت نماید. به عبارت دیگر، برای رسیدگی به دعاوی مالی در مراجع قضائی ۸ درصدِ ارزش خواسته، به‌عنوان هزینۀ دادرسی پرداخت می‌شود و در برخی موارد، هزینۀ وکیل نیز به آن اضافه می‌شود. حال آنکه با توافق با داور می‌توان مبلغ کمتری هزینه کرد و در صورت عدم توافق، حق الزحمۀ داوری مطابق تعرفۀ قانونی تعیین شده است.
• کوتاه‌شدن روند رسیدگی و حل اختلاف. در دادگستری در کنار رسیدگی به دعوای ما، به صدها و هزاران دعوای دیگر نیز رسیدگی می‌شود، درنتیجه زمانی که برای حلِ اختلاف ما گذاشته خواهد شد بسیار کم است. حال آنکه داور می‌تواند با فراغ خاطر برای حل اختلاف زمان اختصاص دهد.
• داوری رسیدگی تک‌مرحله‌ای است. آرای صادره از مراجع قضائی در چند مرحله قابل اعتراض است: واخواهی، تجدیدنظرخواهی و اعادۀ دادرسی. در داوری این رسیدگی تنها در یک مرحله انجام می‌شود و جز در موارد معدود، قابل رسیدگی مجدد نیست.
• خلوت‌شدن دادگاه‌ها. اگر مردم عادت کنند برای اختلافات جزئی از نهاد داوری استفاده کنند حجم بسیاری از پرونده‌های مراجع قضائی کم خواهد شد و رسیدگی به پرونده‌های با اهمیتِ بیشتر، با دقت و صرف زمان بیشتر انجام خواهد شد.

• نهادینه‌کردن فرهنگ انعطاف و مذاکره و استفاده از ریش‌سفیدی به جای تنبیه و برخورد برنده. چه خوب است مردم جامعه فقط دادگستری را مرجع حل اختلاف ندادند بلکه با ترویج فرهنگ عدالت و انصاف، افراد منصف، صادق و امین مورد مراجعۀ مردم برای داوری قرار گیرند.

وکلای پایه‌یک مطلع و مشرف به امور داوری یا کارشناسان رسمی دادگستری با ارائۀ گواهی طی دوره‌های داوری به‌عنوان داور در «سیدوک» فعال هستند. کسانی که تمایل دارند اختلافات خویش را از طریق داوری حل‌وفصل کنند در «سیدوک» درخواست داوری را ثبت می‌کنند. درخواست داوری برای وکلا یا کارشناسان ارسال شده و داوران اعلام آمادگی می‌کنند و شخص درخواست‌کننده، از بین کسانی که به عنوان داور اعلام آمادگی کرده‌اند، یک نفر را انتخاب می‌کند.

فهرست