مصاحبه خبرگزاری آریا با مدیرعامل سیدوک

چکیده

مهمترین عامل برای کاستن از حجم پرونده‌های ورودی به سیستم قضایی کشور، پایان دادن به ترس مردم در مراجعه به وکیل و مشاور حقوقی است. واقعیت این است که مردم نگران هزینه‌های بالای مراجعه به وکیل و مشاور حقوقی هستند و از طرفی در طول سال‌های گذشته، نوعی فاصله بین مردم و وکلا ایجاد شده است.

مصاحبه خبرگزاری آریا با مدیرعامل سیدوک ؛ ارتقا و بهبود دانش و اطلاعات حقوقی مردم نه‌تنها آمار پرونده‌های ورودی به سیستم قضایی کشور را کاهش می‌دهد بلکه ابزاری منطقی و موثر در اختیار افراد می‌گذارد تا مراقب حق و حقوق خود در تعاملات روزمره باشند. به عبارتی اگر آگاهی مردم در زمینه‌ موضوعات حقوقی افزایش یابد، کمک قابل توجهی به پیشگیری از وقوع جرم می‌شود و همین نکته، کاهش پرونده‌های قضایی را به دنبال خواهد داشت.
درباره این موارد به سراغ فردین آقایی هشتجین رفته‌ایم که به عنوان یک کارآفرین، موفق به طراحی و راه‌اندازی نخستین سامانه هوشمند خدمات آنلاین حقوقی کشور (سیدوک) شده است؛ سامانه‌ای که تعدادی از نمایندگان مجلس، کارشناسان و مدیران کشوری به خاطر تاثیر آن در فرهنگسازی برای استفاده مردم از وکیل و مشاور حقوقی، درباره‌اش اظهارنظر کرده‌اند. آنچه می‌خوانید حاصل گفتگوی خبرنگار «آریا» با مدیرعامل این استارت‌آپ حقوقی است.

جناب آقای آقایی؛ چگونه به فکر طراحی سامانه هوشمند حقوقی افتادید؟ و چه دغدغه‌هایی داشتید که منجر به این ابداع شد؟
موضوع نگران کننده در تمام جوامع و از جمله در کشور ما، تصمیماتی است که در اغلب موارد بدون اطلاع از اثرات حقوقی آنها اتخاذ می‌شود و حجم فزاینده‌ پرونده‌های قضایی به دلیل همین اطلاعات محدود، شکل می‌گیرد. همین الان که ما گفتگو می‌کنیم، تقریبا ۱۰ تا ۱۵ میلیون پرونده در سیستم قضایی کشور در حال بررسی و یا شکل‌گیری است. این رقم بالا نشان می‌دهد که چه هزینه‌های سنگینی به این سیستم تحمیل شده و چه میزان وقت و انرژی در این مسیر هدر می‌رود. همچنین این رقم گویای این موضوع است که کافی نبودن اطلاعات و دانش حقوقی مردم، تا چه اندازه به خودشان و به جامعه خسارت وارد می‌کند. علاوه بر این مطابق آماری که مقامات و دست‌اندرکاران ارائه داده‌اند تقریبا ۹۵درصد وکلا بیکار هستند و یا شرایط شغلی مناسبی ندارند. خود من با وکلایی صحبت کرده‌ام که در تاکسی‌های اینترنتی کار می‌کردند و حتی پول کافی برای تمدید پروانه فعالیت‌شان نداشتند. همه این موارد به علاوه انگیزه‌های فردی و اجتماعی دیگر، موجب شد که ایده طراحی و راه‌اندازی نخستین سامانه هوشمند خدمات آنلاین حقوقی کشور را پیگیری و اجرا کنم.

برای اینکه بحثمان شفاف‌تر باشد، می‌خواهیم بدانیم چه خدمات عمومی در این سامانه به مردم ارائه می‌شود و دغدغه‌هایی که شما از آن صحبت کردید، چگونه از طریق این سامانه قابل پیگیری و حل شدن است؟
این سامانه سیدوک نام دارد که مخفف عبارت «سامانه یکپارچه داوری، وکالت، کارشناسی» است. پنج خدمت شامل وکالت، مشاوره حقوقی تلفنی، مشاوره حضوری، داوری و کارشناسی از طریق این اپلیکیشن ارائه می‌شود که در کنار ایجاد دسترسی آسان، سریع و ارزان به وکیل، کارشناس، مشاور حقوقی و داور، موجب ایجاد اشتغال نامحدود و گسترده برای وکلا، کارشناسان و مشاوران حقوقی خواهد شد. ما هزینه‌های استفاده از وکیل و مشاور حقوقی را در این سامانه تا حد زیادی برای مردم کاهش داده‌ایم و به عبارتی در کسب و کار ما خبری از حق‌الوکاله‌های نجومی نیست و مردم می‌توانند با هزینه مقرون به‌صرفه از خدمات مشاوره حقوقی توسط وکلا بهره‌مند شوند که این موضوع موجب استقبال بیشتر مردم و در نتیجه بهبود شرایط کسب و کار وکلا شده است؛ به طوری که نزدیک به دوهزار وکیل پایه یک طی سه ماه گذشته در سامانه هوشمند ما ثبت‌نام کرده‌اند که مدارک آنها به تایید رسیده و هم‌اکنون مشغول فعالیت در زمینه وکالت و مشاوره حقوقی هستند.

یعنی شما می‌گویید که هزینه‌های وکالت و مشاوره حقوقی می‌تواند پایین‌‌ باشد؟ مگر برای وکلا و مشاوران صرفه اقتصادی دارد که با چنین رقم‌هایی کار کنند؟
بله، هزینه‌ها و رقم‌ها تا این حد باید کاهش یابد تا همه مردم به وکیل دسترسی داشته باشند. برای وکلای ما هم درآمد دارد. درست است که عددها در این سامانه مقرون به‌صرفه است اما همان وکیلی که به گفته خودش سالانه حتی یک پرونده هم ندارد، در سامانه سیدوک ماهانه چندین پرونده را پیگیری می‌کند و درآمدش افزایش چشمگیری می‌یابد. از طرفی، من این دغدغه را دارم که چرا ۹۵درصد مردم بدون وکیل و مشاور حقوقی دست به امضای اسناد می‌زنند و یا سفته و چک رد و بدل می‌کنند و در نهایت، تعداد زیادی از همین مردم، کارشان به دادگاه و سیستم قضایی می‌کشد و هم وقت و هزینه به خودشان و هم به جامعه تحمیل می‌کنند. بنابراین برای رفع این دغدغه، ما چاره‌ای جز کاهش چشمگیر حق‌الوکاله و مشاوره نداریم. به نظر من مهمترین عامل برای کاستن از حجم پرونده‌های ورودی به سیستم قضایی کشور، پایان دادن به ترس مردم در مراجعه به وکیل و مشاور حقوقی است. واقعیت این است که مردم نگران هزینه‌های بالای مراجعه به وکیل و مشاور حقوقی هستند و از طرفی در طول سال‌های گذشته، نوعی فاصله بین مردم و وکلا ایجاد شده است چرا که تصور عمومی بر این است که در این مسیر باید متحمل هزینه‌هایی شد که تضمینی برای به نتیجه رسیدن آنها وجود ندارد.

اظهار داشتید که مردم معمولا تمایلی به وکیل و استفاده از مشاور حقوقی ندارند. علاوه بر هزینه‌های بالا، آیا موضوع دیگری هست که به این بی‌تمایلی دامن بزند؟
تمایل نداشتن مردم به استفاده از وکیل و مشاور حقوقی از یک‌سو، و بیکاری تعداد بسیار زیادی از وکلا از سوی دیگر، نشان می‌دهد که در فرهنگسازی برای مراجعه به وکلا دارای ضعف‌های اساسی و اندیشه‌ای هستیم. من از سال ۱۳۹۴ برای این استارت‌آپ حقوقی کار مطالعاتی و کارشناسی انجام دادم تا مشخص شود چرا مردم کشور ما اقبال چندانی برای استفاده از وکیل در مبادلات مالی و قراردادهای خود ندارند. وقتی مطابق آمارهای اعلام شده از سوی قوه قضاییه، ۹۵ درصد مردم وکیل نمی‌گیرند، به این معناست که فقط درصد کمی از وکلا وقت‌شان پر است. مشورت با وکیل، مشاور و کارشناس حقوقی موضوعی است که هنوز در جامعه ما به خوبی و درستی درباره آن فرهنگ‌سازی نشده است. دلیلش شاید این باشد که خیلی از ما ایرانی‌ها ترجیح می‌دهیم که دوستان، اقوام و همکارانمان را برای مشورت درباره موضوعاتی که بار حقوقی دارند انتخاب کنیم و یا احتمالا به خاطر ترس از هزینه‌هایی که وکالت و مشاوره به همراه دارد، قید آن را می‌زنیم. حتی نبود تضمین‌های لازم درباره کیفیت خدمات وکلا، مشاوران و کارشناسان محترم و همچنین قابل رهگیری و پیگیری نبودن بسیاری از خدمات و فعالیت‌هایی که این عزیزان برایمان انجام می‌دهند می‌تواند دلیل دیگری برای فرار ما از آنها باشد. همین دلایل به همراه دلایل ناگفته دیگر، زمینه‌هایی را فراهم کرد برای متولد شدن سیدوک؛ چرا که با این ایده که هنوز مشابه آن در ایران و حتی در هیچ کشور دیگری وجود ندارد، بخش قابل توجهی از نگرانی‌های مردم در استفاده از خدمات وکالت، مشاوره و کارشناسی حقوقی را رفع کرده‌ایم. یعنی هم دسترسی سریع، آنلاین و ۲۴ ساعته به صدها وکیل، داور، مشاور و کارشناس حقوقی داریم، هم اینکه همه خدمات و فعالیت‌ها به صورت دقیق قابلیت رهگیری و پیگیری دارد.

هرچند شما با دلایلی بارها مدعی لحاظ شدن هزینه‌های مقرون به‌صرفه در زمینه وکالت و مشاوره حقوقی شده‌اید، اما همچنان ابهاماتی در این موضوع احساس می‌شود. یکی از ابهامات این است که به احتمال زیاد، وکلای مطرح و شناخته‌شده با این رقم‌ها حاضر به همکاری با شما نمی‌شوند. بنابراین این سوال را از شما دارم که آیا در تجربه و دانش وکلایی که عضو سامانه سیدوک می‌شوند، هیچ تردید و اما و اگری وجود ندارد؟
قبول دارم که وکلایی که رقم‌های سنگین و نجومی می‌گیرند اصلا سمت ما نمی‌آیند اما تعداد آنها بسیار بسیار اندک است. قبلا هم اشاره کردم که فقط ۵درصد از وکلای کشور چنین درآمدهایی دارند. ضمنا ۲هزار وکیلی که تا امروز پس از بررسی مدارکشان توسط ما در سیدوک ثبت نام کرده‌اند و مشغول به کار هستند، همگی دارای حداقل ۵سال تجربه و سابقه فعالیت و نیز وکیل پایه یک دادگستری هستند و بسیاری از وکلای مطرح تهران هم در بین آنها حضور دارند. به عبارت دیگر، همان وکلایی که در دفترشان نشسته‌اند و با رقم‌های بالاتر برای خودشان کار می‌کنند، در سیدوک با رقم‌های مناسب و مقرون‌به‌صرفه، همان سطح و کیفیت از کار را انجام می‌دهند. یعنی تجربه و دانش و شخص، همان است که قبلا بود. تفاوت فقط در قیمت برای مردم، درآمد نهایی برای وکیل و تعداد پرونده‌هایی است که وکیل برعهده می‌گیرد. قیمت برای مردم پایین‌تر است و تعداد پرونده‌ها و درآمد برای وکلا بیشتر!

درست است که شما نخستین سامانه هوشمند خدمات آنلاین حقوقی کشور هستید اما ارائه خدمات آنلاین منحصر به شما نیست و موسسات و افراد دیگری هم در این زمینه فعالیت داشته و دارند. آیا آنها را رقیب خودتان نمی‌دانید؟ و سوال دیگر اینکه آیا از حضور رقبایی در سطح و اندازه خودتان، در آینده احساس خطر نمی‌کنید؟
درباره بخش اول سوال باید بگویم که افراد و موسساتی که خدمات آنلاین ارائه می‌دهند، هیچ کدامشان اپلیکشین تخصصی و اختصاصی برای وکالت، داوری، مشاوره حقوقی و کارشناسی ندارند. اما در اپلیکیشن سیدوک، برای نخستین بار در کشور، هر ایرانی در داخل و یا خارج از کشور می‌تواند به محض احساس نیاز و یا احساس خطر، در هر ساعت و دقیقه از شبانه‌روز، از خدمات مشاوره و وکالت استفاده کند. در همین چندماهی که ما فعالیت می‌کنیم موارد متعددی بوده است که افرادی در نیمه‌شب دعوای خانوادگی داشته‌اند و پس از تماسی که با سیدوک داشته‌اند، به جای انجام اقدامات مجرمانه و خطرناک، راهکارهای درست قانونی را درپیش گرفته‌اند. اصلا امکان تماس تلفنی در اپلیکیشن را برای همین موارد فوری و حیاتی گذاشته‌ایم. مردم می‌توانند با مرکز تلفن سیدوک تماس بگیرند و ما آنها را به گونه‌ای راهنمایی می‌کنیم که خودشان حتی بدون نیاز به وکیل، امور حقوقی‌شان را به سرانجام برسانند. بنابراین این سامانه برای افرادی مناسب است که یا اضطرار برای مشاوره دارند و یا توان مالی کافی برای تامین هزینه‌های مشاوره حقوقی و وکیل را ندارند.
در زمینه بخش دوم سوالتان هم باید بگویم ما به هیچ وجه از حضور رقبا در آینده هراسی نداریم و اتفاقا از حضور و فعالیت‌شان استقبال می‌کنیم. چون آنها می‌توانند کمک زیادی به فرهنگسازی برای استفاده از وکیل داشته باشند و در موضوعات مسئولیت اجتماعی حتما به ما، جامعه و سیستم قضایی یاری می‌رسانند. من قبلا هم در یک برنامه تلویزیونی اعلام کردم که حاضرم به افرادی که وارد این مسیر می‌شوند کمک فکری داشته باشم و راهنمایی‌شان کنم.

در فهرست خدماتی که اشاره کردید، داوری هم به چشم می‌خورد. این خدمت را بر چه اساسی ارائه می‌کنید؟
اعتقاد بسیاری از کارشناسان و مقامات حقوقی و قضایی این است که بخش زیادی از پرونده‌ها و مراجعات قضایی می‌تواند با استفاده از گزینه «داوری» کاهش یابد. یعنی مردم (مخصوصا آنهایی که ارتباطات همکاری، خویشاوندی و دوستانه با یکدیگر دارند) به جای اینکه از یکدیگر شکایت کنند، راهکار داوری را انتخاب می‌کنند. این راهکار بسیار سریع‌تر از روندهای دیگر قضایی است. این موضوع هنوز در جامعه ما به خوبی جا نیفتاده و اتفاقا یکی از رویکردها و سیاست‌های جدید قوه قضائیه، همین است که گزینه داوری را بین مردم ترویج کنند و این نکته بارها در مصاحبه‌ها و اظهارات مقامات محترم این قوه در چندماه اخیر به چشم می‌خورد. ما هم در راستای همین سیاست‌های حرفه‌ای، موضوع داوری را به طور جدی و یکی از پنج فعالیت اصلی خودمان قرار داده‌ایم و امیدواریم با حمایت رسانه‌ها، فرهنگسازی مناسبی در این زمینه انجام شود.

آیا تا به حال درباره این سامانه هوشمند با مدیران و مقامات کشور صحبت داشته‌اید؟ واکنش آنها چه بوده است؟
در چندماه اخیر با تعدادی از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی از جمله کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس دیدار و گفتگو داشته‌ایم. همچنین برخی مدیران و دست‌اندرکاران حقوقی کشور و تعدادی از رسانه‌ها که انصافا همیشه حامی استارت‌آپ‌ها بوده و هستند، فرصت‌هایی را برای شنیدن و یا انعکاس صحبت‌های ما اختصاص داده‌اند. در مجموع باید بگویم که همه این عزیزان بدون استثنا، این ایده را نوآورانه و خلاقانه توصیف کرده‌اند.

و به عنوان سوال آخر، بگویید که آیا تا به حال بر سر خودتان کلاه رفته است؟
بله؛ سال ۱۳۸۱ بود که فعالیتی را به صورت شراکتی با یک نفر آغاز کردم اما شریکم بر سرم کلاه گذاشت و من چون توان مالی کافی و مناسب برای وکیل گرفتن و استافده از مشاور حقوقی نداشتم، حق و حقوقم را پیگیر نشدم. البته راستش را بخواهید خودم دست به کار شدم و بدون وکیل اقداماتی انجام دادم اما چونی آگاهی کافی از قوانین نداشتم، نتیجه نگرفتم. همین شد که زندگی‌ و دار و ندارم را از دست دادم و برای شروع کارم مجبور شدم مبلغی از مادرم قرض بگیرم. پس از وقوع همین اتفاق تلخ، مدام به این فکر می‌کردم که چطور باید به مردم کمک کنم که به گرفتاری من دچار نشوند و مثل من به خاطر نداشتن پول، سرشان کلاه نرود.
من واقعا آرزو دارم که هیچ ایرانی به خاطر ناآگاهی از تبعات حقوقی و قانونی، درگیر مشکلات و رفت و آمد در سیستم قضایی نشود. آرزو دارم که هیچکس بدون مشاوره حقوقی، هیچ چک یا سفته‌ای را امضا نکند و یا تحویل نگیرد، و هیچ سند یا قرارداد خرید و فروش و اجاره و شراکتی را بدون اطلاع کافی از موضوعات حقوقی و قضایی امضا نکند. امیدوارم با کمک خبرنگاران، رسانه‌ها و نهادهای متولی، شاهد ایجاد بسترهای مناسب و روندی برای پیشگیری از جرم، برای بهبود شرایط کسب و کار وکلا، و برای آرامش و امنیت فکری جامعه باشیم.

منبع: خبرگزاری آریا

برچسب ها

اشتراک در
اطلاع از
guest
0 Comments
نظرات داخلیی
دیدن تمام نظرات
فهرست